Quy định cấp giấy phép lái xe: Bỏ sát hạch lái xe mô phỏng từ ngày 1/7

Mới đây, Bộ trưởng Bộ Công an đã chính thức ban hành Thông tư mới quy định về sát hạch, cấp giấy phép lái xe; cấp và sử dụng giấy phép lái xe quốc tế nhằm thay thế cho Thông tư số 12/2025/TT-BCA. Điểm nhấn quan trọng nhất và nhận được sự quan tâm lớn nhất từ dư luận trong văn bản pháp quy này chính là việc chính thức bãi bỏ hoàn toàn bài thi mô phỏng các tình huống giao thông trên máy tính kể từ ngày 1/7/2026. Thay vào đó, quy trình thi bằng lái xe ôtô sẽ được tinh gọn, tập trung tối đa vào năng lực thực hành và tư duy xử lý thực tế của học viên.

Bước đi chuyển dịch căn cứ trên nền tảng pháp lý mới

Theo thông tin chính thức từ Cục Cảnh sát giao thông (CSGT), việc cải cách nội dung thi sát hạch lái xe được thực hiện dựa trên những căn cứ pháp lý vững chắc và đồng bộ với hệ thống pháp luật vừa được hoàn thiện. Cụ thể, quy định mới tuân thủ nghiêm ngặt theo các điều khoản của Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ và Nghị định số 94/2026/NĐ-CP của Chính phủ về hoạt động đào tạo, sát hạch lái xe (vừa có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 nhằm bãi bỏ Nghị định số 160/2024/NĐ-CP trước đó).

Đặc biệt, tại Điều 24 của Nghị định số 94/2026/NĐ-CP đã không còn quy định bắt buộc các Trung tâm sát hạch lái xe phải trang bị thiết bị sát hạch mô phỏng các tình huống giao thông cũng như phòng sát hạch mô phỏng. Sự thay đổi mang tính tháo gỡ này đã mở đường cho việc loại bỏ một phần thi vốn gây ra nhiều tranh cãi về tính thực tế trong thời gian qua, đồng thời giúp các trung tâm đào tạo giảm bớt gánh nặng về chi phí cơ sở vật chất không cần thiết, tập trung nguồn lực vào nâng cao chất lượng sân bãi và xe tập lái thực tế.

Tinh giản quy trình ôtô: Tập trung vào 3 phần thi cốt lõi

Kể từ thời điểm mốc ranh giới ngày 1/7/2026, các thí sinh tham gia sát hạch để cấp giấy phép lái xe ôtô sẽ không còn phải áp lực với những “khung hình điện tử” của bài thi mô phỏng. Quy trình chạm tay vào chiếc bằng lái ôtô giờ đây được tinh gọn rõ ràng vào 3 phần thi cốt lõi:

1. Thi lý thuyết (trên máy tính).

2. Thi thực hành lái xe trong hình (thường gọi là thi sa hình).

3. Thi thực hành trên đường giao thông công cộng (thi đường trường).

Cục CSGT nhấn mạnh, dù lược bỏ bài thi mô phỏng nhưng không đồng nghĩa với việc tiêu chuẩn xét duyệt người lái xe bị hạ thấp. Ngược lại, quy trình mới được thiết kế chặt chẽ và có tính phân loại cao hơn. Việc sát hạch bắt buộc phải thực hiện theo nguyên tắc tuần tự và lũy tiến: học viên thi từ lý thuyết – sa hình – đường trường (đối với ôtô) và thi lý thuyết – hai bài thi thực hành và tình huống (đối với môtô). Thí sinh buộc phải đạt điểm tối thiểu ở phần thi trước thì mới có quyền bước tiếp vào phần thi sau. Cơ chế này đảm bảo loại bỏ ngay từ đầu những học viên chưa vững kiến thức pháp luật trước khi cho phép họ điều khiển phương tiện trên sân và đường thực tế.

“Siết” lý thuyết: Chấm dứt triệt để nạn “học mẹo, thi mẹo”

Để bù đắp cho việc tinh giản hình thức thi và nâng cao chất lượng tư duy pháp luật của người tham gia giao thông, Bộ Công an đã quyết định tăng mạnh cả về dung lượng câu hỏi lẫn thời gian làm bài thi lý thuyết ở cả hai khối môtô và ôtô.

• Đối với xe môtô (Hạng A và A1): Số lượng câu hỏi trong một đề sát hạch tăng mạnh từ 25 câu lên thành 40 câu. Thời gian làm bài được kéo dài từ 19 phút lên 27 phút. Để được tính là đạt, thí sinh phải trả lời đúng tối thiểu 36 trên tổng số 40 câu hỏi.

• Đối với xe ôtô (Hạng B): Cấu trúc bài thi lý thuyết được nâng từ 30 câu lên tới 50 câu, đi kèm thời gian làm bài tăng từ 20 phút lên 33 phút. Tiêu chuẩn chấm đạt cũng khắt khe hơn khi yêu cầu thí sinh phải đúng từ 45/50 câu trở lên.

Việc gia tăng số lượng câu hỏi và mở rộng vùng kiến thức trong đề thi là giải pháp triệt để nhằm ngăn chặn tình trạng “học vẹt”, “học mẹo” hay sử dụng các thủ thuật đối phó vốn rất phổ biến trước đây. Học viên bắt buộc phải đọc hiểu sâu sắc bản chất của Luật giao thông, hệ thống biển báo và quy tắc nhường đường mới có thể hoàn thành bài thi trong thời gian quy định.

Nâng chất thực hành: Đưa các tình huống thực tế vào bài thi

Song song với việc siết chặt lý thuyết, nội dung thực hành cũng có những bước chuyển mình lớn, hướng tới việc hình thành “đạo đức lái xe” — giúp người lái xe không dám lái ẩu, không coi thường pháp luật và trang bị một kỹ năng thực chiến hoàn hảo khi hòa vào dòng giao thông thực tế.

• Đối với xe môtô: Phần thi thực hành không còn đơn thuần là việc đi vòng số 8 hay đi qua đường gồ ghề. Quy định mới đã bổ sung thêm các bài thi tình huống giả định ngay trên đường, bao gồm: kỹ năng xử lý khi di chuyển từ đường nhánh (đường không ưu tiên) ra đường chính (đường ưu tiên); kỹ năng chuyển hướng, quay đầu xe an toàn; và kỹ năng xử lý tình huống vượt xe đúng luật và bảo đảm khoảng cách.

• Đối với xe ôtô: Bài thi đường trường được nâng tầm thành một thử thách toàn diện. Đoạn đường sát hạch thực tế bắt buộc phải có chiều dài tối thiểu là 5km, nằm trong khu vực có mật độ giao thông vừa phải nhằm phản ánh đúng môi trường vận tải hằng ngày. Đặc biệt, tuyến đường này phải hội tụ đầy đủ các cấu trúc giao thông phức tạp như: ngã ba, ngã tư, nút giao giữa đường ưu tiên và không ưu tiên, vòng xuyến (bùng binh), hệ thống đèn tín hiệu giao thông, và các lối vạch kẻ dành riêng cho người đi bộ sang đường. Tổng cộng, người dự thi ôtô phải thực hiện chuẩn xác 12 bài sát hạch phối hợp trên cung đường này dưới sự giám sát chặt chẽ.

Lời kết và lộ trình chuyển tiếp

Sự cải cách đồng bộ từ Thông tư mới của Bộ Công an được đánh giá là một bước đi dài, phù hợp với thực tiễn hoạt động giao thông vận tải hiện đại. Nó loại bỏ những quy trình rườm rà mang tính máy móc (như bài thi mô phỏng vi tính) để nhường chỗ cho việc kiểm tra năng lực hành vi và phản xạ thực tế của con người trước các tình huống giao thông sống động.

Nhằm bảo đảm quyền lợi cho những người dân đã được cấp bằng theo mẫu cũ, cơ quan quản lý cũng đưa ra điều khoản chuyển tiếp rất rõ ràng: Các loại thẻ miễn phí mẫu cũ (loại không gắn chip) vẫn sẽ tiếp tục giữ nguyên giá trị sử dụng cho đến hết ngày 31/12/2026. Sau mốc thời gian này, việc đồng bộ hóa dữ liệu và chuyển đổi sang các mẫu thẻ thế hệ mới gắn chip sẽ được hoàn thiện, hứa hẹn một kỷ nguyên quản lý trật tự an toàn giao thông hiện đại, minh bạch và an toàn hơn./.