Người đi bộ gây tai nạn giao thông có phải bồi thường không?

Tai nạn giao thông không chỉ xảy ra do lỗi của người điều khiển ô tô, xe máy mà trong nhiều trường hợp, người đi bộ cũng có thể là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn. Những hành vi như băng qua đường không đúng nơi quy định, đi bộ dưới lòng đường, vượt dải phân cách hoặc bất ngờ lao ra trước đầu xe đang lưu thông có thể khiến người điều khiển phương tiện không kịp xử lý.

Vậy nếu người đi bộ gây tai nạn giao thông làm người khác bị thương, hư hỏng phương tiện hoặc thậm chí tử vong thì có phải bồi thường không? Người đi bộ có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không?

Công ty Luật Dragon sẽ phân tích các quy định pháp luật liên quan để giúp bạn hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của các bên khi xảy ra tình huống này.

1. Người đi bộ gây tai nạn giao thông có phải bồi thường không?

Câu trả lời là có thể phải bồi thường thiệt hại nếu hành vi vi phạm hoặc có lỗi của người đi bộ gây ra thiệt hại cho người khác.

Theo quy định tại Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015, người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, tài sản hoặc quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ những trường hợp pháp luật quy định khác.

Như vậy, người đi bộ không nằm ngoài trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi tham gia giao thông.

Ví dụ:

• Một người đi bộ bất ngờ băng qua đường cao tốc, khiến ô tô phải phanh gấp và va chạm với phương tiện phía sau.
• Người đi bộ sang đường không quan sát, khiến người điều khiển xe máy đánh lái tránh và ngã, gây thương tích.
• Người đi bộ đi dưới lòng đường vào ban đêm, không có biện pháp cảnh báo cần thiết, khiến ô tô va chạm và gây thiệt hại.
• Người đi bộ cố tình chạy qua đường tại vị trí khuất tầm nhìn, khiến người điều khiển phương tiện không thể xử lý kịp thời.

Trong những trường hợp trên, nếu xác định người đi bộ có lỗi và hành vi đó là nguyên nhân gây ra thiệt hại thì họ có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật.

Tuy nhiên, không phải cứ xảy ra tai nạn là người đi bộ phải bồi thường toàn bộ. Cơ quan có thẩm quyền cần xác định lỗi của từng bên, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại thực tế.

2. Người đi bộ vi phạm những quy định giao thông nào có thể gây tai nạn?

Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, người đi bộ khi tham gia giao thông phải tuân thủ các quy tắc dành cho người đi bộ.

Một số hành vi có thể dẫn đến tai nạn bao gồm:

• Không đi trên hè phố, lề đường hoặc đường dành riêng cho người đi bộ khi có điều kiện.
• Đi xuống lòng đường không đúng quy định.
• Sang đường không sử dụng cầu vượt, hầm dành cho người đi bộ hoặc vạch kẻ đường tại nơi có các công trình này.
• Không quan sát khi qua đường.
• Vượt qua dải phân cách không đúng quy định.
• Đu bám vào phương tiện giao thông đang chạy.
• Đi qua đường tại nơi có biển báo cấm người đi bộ.
• Không chấp hành tín hiệu đèn giao thông dành cho người đi bộ.

Những hành vi này không chỉ gây nguy hiểm cho chính người đi bộ mà còn có thể khiến người điều khiển ô tô, xe máy gặp tai nạn.

Đặc biệt, khi người đi bộ có hành vi vi phạm quy tắc giao thông và gây hậu quả nghiêm trọng, trách nhiệm pháp lý có thể không chỉ dừng lại ở việc xử phạt hành chính mà còn phát sinh trách nhiệm bồi thường dân sự hoặc trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

3. Người đi bộ gây tai nạn làm người khác bị thương phải bồi thường những khoản nào?

Theo Điều 590 Bộ luật Dân sự năm 2015, thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm được xác định theo các khoản chi phí và tổn thất thực tế.

Nếu người đi bộ có lỗi gây tai nạn khiến người khác bị thương thì có thể phải bồi thường các khoản sau:

Thứ nhất, chi phí hợp lý cho việc cứu chữa và phục hồi sức khỏe.

Bao gồm tiền khám bệnh, chữa bệnh, thuốc men, phẫu thuật, phục hồi chức năng, phương tiện hỗ trợ và các chi phí y tế hợp lý khác.

Thứ hai, thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút.

Nếu người bị tai nạn phải nghỉ việc để điều trị, không thể tiếp tục làm việc hoặc thu nhập giảm sút thì khoản thiệt hại này có thể được yêu cầu bồi thường theo quy định.

Thứ ba, chi phí hợp lý và thu nhập bị mất của người chăm sóc.

Trong trường hợp người bị thương cần người chăm sóc, các chi phí hợp lý và thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc có thể được tính vào khoản bồi thường.

Thứ tư, thiệt hại khác do luật quy định.

Ví dụ: chi phí hợp lý cho việc điều trị, phục hồi sức khỏe và những khoản thiệt hại thực tế khác có căn cứ chứng minh.

Thứ năm, khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần.

Các bên có thể thỏa thuận mức bồi thường. Nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa theo quy định tại Điều 590 Bộ luật Dân sự là 50 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.

4. Người đi bộ gây tai nạn làm chết người có phải chịu trách nhiệm hình sự không?

Đây là tình huống có tính chất nghiêm trọng hơn.

Không phải chỉ người điều khiển phương tiện cơ giới mới có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi gây tai nạn chết người. Người đi bộ cũng có thể phải chịu trách nhiệm hình sự nếu hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Tùy tính chất, mức độ và nguyên nhân của vụ việc, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét các quy định của Bộ luật Hình sự.

Đối với trường hợp người đi bộ có hành vi vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ và gây hậu quả nghiêm trọng, cần xem xét Điều 260 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017 và các quy định hiện hành có liên quan.

Tuy nhiên, việc xác định tội danh phải căn cứ vào chủ thể của tội phạm, hành vi vi phạm, quy định pháp luật áp dụng và các dấu hiệu cấu thành tội phạm. Không thể mặc nhiên áp dụng Điều 260 chỉ vì người đi bộ có lỗi trong vụ tai nạn.

Nếu hành vi không đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì người gây thiệt hại vẫn có thể phải chịu trách nhiệm dân sự và trách nhiệm hành chính theo quy định.

5. Nếu người đi bộ có lỗi nhưng người điều khiển ô tô, xe máy cũng có lỗi thì xử lý thế nào?

Đây là tình huống thường xuyên xuất hiện trong các vụ tai nạn giao thông.

Ví dụ: Một người đi bộ sang đường không đúng nơi quy định. Người điều khiển ô tô chạy quá tốc độ, thiếu quan sát và không kịp phanh nên xảy ra va chạm.

Trong trường hợp này, không thể mặc nhiên xác định người đi bộ phải chịu toàn bộ trách nhiệm.

Theo Điều 585 Bộ luật Dân sự năm 2015, nguyên tắc bồi thường thiệt hại là thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời. Người gây thiệt hại có thể được giảm mức bồi thường nếu không có lỗi hoặc có lỗi vô ý và thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế của mình theo điều kiện luật định.

Đặc biệt, khoản 4 Điều 585 quy định: Khi bên bị thiệt hại có lỗi trong việc gây thiệt hại thì không được bồi thường phần thiệt hại do lỗi của mình gây ra.

Do đó, cần xem xét toàn diện các yếu tố:

• Người đi bộ có vi phạm quy tắc giao thông không?
• Người điều khiển phương tiện có chạy quá tốc độ không?
• Có sử dụng rượu bia hoặc chất kích thích khi điều khiển phương tiện không?
• Có đủ điều kiện quan sát và xử lý tình huống không?
• Tai nạn xảy ra do lỗi trực tiếp của bên nào?
• Có yếu tố bất khả kháng hoặc sự kiện khách quan khác không?

Việc xác định đúng lỗi của từng bên có ý nghĩa quan trọng trong việc giải quyết trách nhiệm bồi thường và trách nhiệm hình sự.

6. Cần làm gì khi người đi bộ gây tai nạn giao thông?

Khi xảy ra tai nạn, các bên cần bình tĩnh và thực hiện những việc cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

1. Nhanh chóng cứu giúp người bị nạn, gọi cấp cứu và cơ quan chức năng khi cần thiết.
2. Giữ nguyên hiện trường trong phạm vi có thể và bảo đảm an toàn giao thông.
3. Thu thập hình ảnh, video camera hành trình, camera khu vực và thông tin nhân chứng.
4. Ghi nhận vị trí xảy ra tai nạn, dấu vết phanh, phương tiện và tình trạng hiện trường.
5. Phối hợp với cơ quan chức năng để làm rõ nguyên nhân và xác định lỗi của các bên.
6. Lưu giữ hóa đơn viện phí, chứng từ sửa chữa phương tiện và giấy tờ chứng minh thiệt hại.
7. Không tự ý ký vào văn bản xác nhận trách nhiệm khi chưa hiểu rõ nội dung và căn cứ pháp lý.

Việc tự thỏa thuận bồi thường cần được lập thành văn bản rõ ràng, thể hiện mức bồi thường, phương thức thanh toán và phạm vi giải quyết.

7. Công ty Luật Dragon tư vấn, hỗ trợ giải quyết tai nạn giao thông

Các vụ tai nạn giao thông có liên quan đến người đi bộ thường phát sinh nhiều vấn đề pháp lý phức tạp. Việc xác định lỗi, trách nhiệm bồi thường và trách nhiệm hình sự đòi hỏi phải xem xét chứng cứ, hiện trường và các quy định pháp luật có liên quan.

Công ty Luật Dragon cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý trong các vụ việc tai nạn giao thông:

• Tư vấn xác định trách nhiệm pháp lý của người đi bộ và người điều khiển phương tiện.
• Tư vấn mức bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tính mạng và tài sản.
• Hỗ trợ bảo vệ quyền lợi cho người bị tai nạn và gia đình nạn nhân.
• Tư vấn, hỗ trợ người bị xem xét trách nhiệm hình sự trong vụ án tai nạn giao thông.
• Tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong quá trình giải quyết vụ việc và tại phiên tòa theo quy định.

KẾT LUẬN

Người đi bộ vẫn phải chịu trách nhiệm pháp lý khi có hành vi vi phạm quy tắc giao thông gây thiệt hại cho người khác. Tùy từng vụ việc, trách nhiệm có thể bao gồm xử phạt hành chính, bồi thường dân sự hoặc trách nhiệm hình sự nếu đủ điều kiện luật định.

Điều quan trọng là phải xác định chính xác nguyên nhân tai nạn, lỗi của từng bên và thiệt hại thực tế để giải quyết khách quan, đúng pháp luật.

CÔNG TY LUẬT DRAGON

Luật sư Nguyễn Minh Long – Giám đốc.

Website: www.giaothongvietnam.vn

Website: www.congtyluatdragon.com

Email: dragonlawfirm@gmail.com

Tư vấn pháp luật – Luật sư bào chữa – Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.